Historia Szkoły

szkoła

Gniew ma długie tradycje związane ze szkolnictwem. Już od XIV wieku istniała przy kościele szkoła parafialna. 22 jej uczniów w XIV i XV wieku studiowało w Krakowie, Erfurcie, Lipsku, Pradze i Wiedniu. Od 1670 roku, gdy założona została szkoła ewangelicka, aż po XIX wiek istniały obok siebie dwie szkoły: katolicka i ewangelicka. O wysokim poziomie niech świadczy to, że w latach 1580 – 1795 czterdziestu gniewian uczęszczało do uznanego Europie Gimnazjum Gdańskiego.
W roku 1702 w Gniewie pobierał nauki 13-letni Gotfryd Lengnich, późniejszy wybitny profesor prawa i historii, którego rodzice przysłali z Gdańska, by lepiej poznał język polski.
Najważniejsze zmiany w tutejszej szkole nastąpiły w roku 1873 pod zarządem rektora Hoffmanna. Obydwie, dotychczas rozdzielone szkoły zostały połączone w jedną zbiorczą . Połączenie to miało służyć celom germanizacyjnym .
W nocy z 7/8 kwietnia 1883 roku spalił się budynek szkoły przy ulicy Marienburgerstrasse (dziś Sobieskiego). Nauka została przeniesiona do czterech prywatnych budynków, a na podstawie zarządzenia rządu królewskiego z planu nauczania całkowicie wykreślono naukę języków obcych.
17 maja 1883 roku, kiedy Gniew znajdował się jeszcze pod zaborem pruskim, Rada Miejska podjęła decyzję o wybudowaniu nowej szkoły, która miała znajdować się przy ulicy Gdańskiej. Uroczyste jej otwarcie nastąpiło po poświęceniu, którego dokonał ks. proboszcz Benon Kursikowski w dniu 25 września 1884 roku. Budowa szkoły kosztowała 62,216marek. Naukę w nowym gmachu rozpoczęto 29 września 1884 roku w zasadniczo zmienionej formie: szkoła obywatelska, która do tej pory była 5 - stopniowa, została zmieniona na 6 - stopniową. W roku 1892 pensje nauczycieli zostały poddane nowej regulacji. Przez to najniższa pensja wynosiła 820 marek, a maksymalna 2000 marek, oprócz tego były dodatki funkcyjne, dla nauczycieli głównych w wysokości 100 marek rocznie. Przez cały okres pod zaborami obchodziła szkoła uroczystości rocznicy najpierw króla pruskiego, a po zjednoczeniu Niemiec cesarza (imieniny, urodziny, rocznice śmierci czy zwycięskich bitew). Są zapiski w kronice dotyczące również bardzo uroczystych obchodów 600-lecia istnienia miasta 26,27.09.1897 roku.
Ciekawostką może być również fakt, że 1 kwietnia 1909 roku, kierując się troską o stan zdrowia uczniów zatrudniono w szkole lekarza.
Dla przykładu w roku szkolnym 1908/1909 uczęszczało do szkoły 606 uczniów. Dzieci były podzielone na klasy żeńskie i męskie, a bodajże najliczniejsza klasa połączona V i VI liczyła 70 uczennic. Oprócz tego kroniki szkolne zawierają wszystkie informacje związane z życiem nauczycieli (choroby, urlopy, śluby, śmierć).
Co roku odbywały się nazywane wówczas rewizjami (wizytacje) powiatowych inspektorów szkoły.
W czasie I wojny światowej , kiedy brakowało rąk do pracy, szczególnie przy żniwach wakacje dla uczniów były przedłużone, żeby dzieci mogły pomagać rodzicom. Po odzyskaniu niepodległości, szkoła rozpoczęła swoją działalność od lutego 1920 roku, jako szkoła sześcioklasowa. Obok normalnych zajęć, już w języku polskim, szkoła roztoczyła opiekę nad 100 dziećmi – sierotami wojennymi, umieszczonymi w budynkach administracyjnych zamku.
Od odzyskania niepodległości, obchodzono bardzo uroczyście w szkole, co roku rocznice : wkroczenia wojska polskiego do Gniewu 27.01.1920 roku, rocznicę powstań śląskich, oraz bardzo uroczyście rocznicę konstytucji 3.05.1791 roku. Wszystkie te uroczystości powiązane były z nabożeństwami kościelnymi. Kronika zawiera również dokładny opis pożaru zamku pokrzyżackiego.
We wrześniu 1922 roku w szkole w Gniewie została utworzona klasa VII. 22.10.1929 roku nadano szkole imię „ Jana III Sobieskiego”, odbyło się to z okazji 300- rocznicy urodzin króla. Pełna nazwa szkoły to „Siedmioklasowa Publiczna Szkoła Powszechna imienia Jana II Sobieskiego”.
Lata międzywojenne to dla naszej szkoły trudne lata, brakowało wykształconej kadry i pomocy dydaktycznych. W roku 1933 na placu przed szkołą , stanął pomnik króla Sobieskiego, jego odsłonięcie nastąpiło z okazji 250 rocznicy zwycięskiej bitwy pod Wiedniem, a został ufundowany przez społeczeństwo Gniewa i okolic. Był to pierwszy pomnik Sobieskiego na Pomorzu. Uroczystość poświęcenia odbyła się w niedzielę 17.09.1933 roku, obecny był w Gniewie biskup Wojciech Okoniewski, który koncelebrował mszę świętą. Ciekawostka - w 1934 roku, w listopadzie nasze boisko szkolne zostało rozszerzone i zniwelowane, pracowało przy tym około 60 bezrobotnych, utworzono również szkolny ogródek, w którym pracowali uczniowie z nauczycielem przyrody. W czasie przerwy zimowej w 1939roku szkole zainstalowano radio, miało ono służyć do słuchania przemówień.
W 1939 roku wybucha II wojna światowa. Niemcy wkroczyli do Gniewu 3.09.1939 roku, pomnik zniszczyli 15.09 1939 roku, a puszkę z dokumentami zabrał obywatel niemiecki Szulc. Napis najpierw zamalowano, a potem zamurowano. Przez cały miesiąc szkoła była nieczynna. Okupant wydał polecenie aby wszyscy nauczyciele zgłosili się do rejestracji co miało zdecydować o ich pobycie i pracy. Polaków na posady nie przyjęto. Aresztowanego kierownika szkoły i kilku nauczycieli Niemcy zamordowali. Pozostałych nauczycieli przeciągu 10 dni przesiedlono do Reisenburga, względnie wysiedlono do Generalnej Guberni. Szkołę uruchomiono w październiku w 1939 roku. Uczęszczały do niej dzieci niemieckie i polskie, te ostatnie uczyły się w osobnych klasach. Po wojnie, już od kwietnia 1945 roku, szkoła wznowiła swoja działalność. Pierwszymi kierownikami byli: Franciszek Maciejewski, Franciszek Płatek i Karol Brzeziński. Budynek szkolny w wyniku działań wojennych został uszkodzony. Na 12 sal lekcyjnych tylko 5 nadawało się do użytkowania, pozostałe były bez szyb, drzwi, a ściany były poszczerbione przez pociski. Dach cały podziurawiony, brakowało też drzwi wejściowych od boiska. W październiku i listopadzie najważniejsze remonty zostały przeprowadzone.
W roku szkolnym 1945/46 naukę pobierało 576 uczniów. Wraz z przejęciem władzy przez komunistów można zauważyć zmiany w obchodach uroczystości szkolnych. Nie obchodzono już rocznicy Konstytucji 3 maja, oraz rocznic powstań narodowych, natomiast w kalendarzu pojawiła data rewolucji październikowej i oczywiście 1 maja. Z rokiem szkolnym 1955/56 powstaje druga szkoła podstawowa nr 2 w gmachu dawnego liceum ogólnokształcącego, a w naszej szkole mieści się również Szkoła dla Pracujących. Ciekawostka - w 1961 roku Prezydium Miejskiej Rady we wszystkich klasach stawia piece kaflowe i nowy siatkowy plot wokół boiska - koszt 35 tysięcy zł. Również w tym roku sejm PRL uchwalił ustawę o rozwoju systemu oświaty wychowania, na mocy której nauka w szkołach podstawowych przedłużona została do ośmiu lat. 17 czerwca 1967 roku odbyło się zakończenie roku szkolnego dla pierwszego rocznika klas ósmych.
W 1973 roku utworzono Zbiorczą Szkołę Gminną w Gniewie, włączając do niej również Szkołę Podstawową nr 2. W naszej szkole znajdowały się klasy od VI -VIII, a w dawnej „2” klasy I-V. Do zbiorczej szkoły włączono również wsie: Brody Pomorskie, Gniewskie Młyny, Ciepłe, Nicponię, Szprudowo, Cierzpice, Gogolewo, Kursztyn. Szkole Zbiorczej podporządkowano również szkoły filialne w Gronowie, Tymawie, Piasecznie, Piaseckim Polu. W tym czasie klasy są bardzo liczne, wszystkie prawie mają ponad 30 uczniów, a niektóre dochodzą nawet do 40.
Z początkiem roku szkolnego 1975 otwarto w naszej szkole Izbę Pamięci Narodowej, jednak w związku z trudnościami lokalowymi w roku 1997 Rada Pedagogiczna podjęła decyzję o przekazaniu eksponatów do Izby Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, którego filia znajduje się na zamku pokrzyżackim w Gniewie.
Ważny w historii naszej szkoły był rok 1975/1976, prawie cały poświęcony uroczystościom wręczenia nam sztandaru z imieniem Naszego Patrona, ufundowanego przez społeczeństwo miasta, co nastąpiło 5.06.1976 roku.
W dniu 1.09.1978 roku ponownie powstała Szkoła podstawowa nr 2, jako samodzielna placówka, natomiast 17.09.1979 roku w ramach obchodów 750-lecia Ziemi Gniewskiej wróciło popiersie króla Sobieskiego przed naszą szkołę.
28.09.1994 roku nastąpiła wymiana sztandaru na nowy. Przez kilkanaście lat użytkowania, jego wygląd się zmienił, barwy materiału zmatowiały, a napis na nim Zbiorcza Szkoła Gminna przestał być aktualny. Nowy sztandar został poświęcony, a pierwszaki złożyły ślubowanie już na niego.
W 1999 roku, w wyniku reformy edukacji staliśmy się sześcioklasową Szkołą Podstawową, żegnającą w 2000 roku ostatnich absolwentów klas ósmych.
Niewątpliwie czujemy sentyment do naszej „staruszki szkoły”, tym bardziej, że wielu z nas było również jej uczniami. Jednak z wielką niecierpliwością czekamy na możliwość nauki w nowej szkole. I oby nam to było dane jak najszybciej.

sz